Refleks kavramında pavlov sınıflandırması

Bu deneylerin sonucunda Pavlov köpekleri güçlülük, denge ve değişme ya da yeni bir koşula uyma yeteneklerine göre dört tipe ayırmıştır. Bu dört tipe Hipokrates adındaki ünlü Yunanlı hekimin insanların dört tipine verdiği adları vermiştir. Bugünün diliyle bu dört «kişilik çeşidi»ne kanlı (sangen), öfkeli (kolerik), soğuk (flegmaiik) ve hüzünlü (melankolik) denilebilir. Sangen diye sınıfladığı köpekler güçlü, dengeli, değişikliğe uyabilenler; kolerikler güçlü, dengesiz, değişikliğe uyabilen; flegmatikler güçlü, dengeli fakat yenilikle bağdaşamayan; melankolikler güçsüz, dengesiz ve değişken, yani nevrotik olanlardır.

Pavlov çalışmalarını ilk yayınladığında bu sınıflama hiç de akla yakın bulunmamıştır. Fakat çalışma arkadaşı Rosenthal, Cambridge’e gidip İngiliz meslekdaşlarıyla görüşünce onları inandırmakta güçlük çekmemiştir, kazı pratik nedenlerden ötürü Pavlov ve Rosenthal başlangıçtaki koşullu cevabı mide özsuyu ile inceleme yöntemini bırakıp buna salya salgılama ile ölçmeye başlamışlardır. Rosenthal. Cambridge’teki çalışmalarında birkaç damla salya incelemekle, önceden hiç görmediği bir köpeğin koşullu refleks deneylerine nasıl cevap vereceğini tahmin etmiş ve bu tahmini doğru çıkmıştır. Bunu köpekle bir çeşit oyun oynayarak başarmıştır. Rosenthal bu oyunda köpeği çağırıp birden hayvana yüksek sesle bağırıyordu. Hayvan bağırmaya aldırış etmezse onu «güçlü»ler sınıfına sokuyordu. Kuyruğunu aşağı sarkıtıp kaçarsa «zayıf» olduğuna hükmediyordu. Buna benzer basit davranış denemeleriyle öteki temel özellikleri de, yani dengeli mi, dengesiz mi, değişebilir mi, değişmez mi olduğunu saptamakta ve hayvanın koşullu cevaplarını kestirmekteydi.

Tabii Pavlov’dan çok önceleri sirk terbiyecileri, köpek yetiştiricileri koşullu refleksten yararlanmışlardır. Bu kimseler de, çeşitli mizaçta insan bulunduğu gibi, köpeklerin de çeşitli mizaçlarda olabildiklerini bilirlerdi. Ancak, Pavlov ve onun Amerikalı izleyicileri, özellikle Horsley Gannt, Liddell ve Massermann salya salgılanmasını ve öteki vücut davranışlarını inceden inceye ölçerek hayvanın hangi sınıfa gireceğini kesinlikle belirlemişlerdir. Böylece bütün sorun bilimsel bir temele oturtulmuş olmaktadır. Bu yoldaki çalışmalar henüz son bulmuş değildir ve günümüzde psikiyatri bunlardan yararlanmaktadır. Bu çalışmalardan yararlanan yalnız tıp dalları değildir, Herhangi bir yere personel seçmekte, askerlik eğitiminde, hayvan yetiştirmede uygulanan çeşitli yöntemlerin temelinde bu çalışmalar yatmaktadır. Bütün ğu alanlarda temelini Pavlov’un attığı davranış psikolojisinden çok şey elde edilmektedir.

Özet olarak denebilir ki, refleks sözcüğü yalnız uyarılara verilen otomatik cevabı değil, aynı zamanda kişiliğin rol oynadığı koşullu karma cevapları da içine almaktadır. Koşullu cevaplar yalnız hayvanlar dünyasının üstün örneklerinde görülebilir. Basit refleksler ise beynin rol oynadığı durumlar bir yana bırakılırsa insanda ve en basit hayvanda hemen hemen hep aynıdır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>